วันที่ 9 พฤศจิกายน 2026 ซึ่งเป็นวันเอกราชของกัมพูชา ถูกกำหนดให้เป็นวันเริ่มต้นเชิงปฏิบัติของระบบเกณฑ์ทหารฉบับใหม่ หลังรัฐบาลเตรียมการมาตลอดหลายเดือน กำลังพลชุดแรก 5,000 คนผ่านการคัดเลือกเบื้องต้นและถูกเรียกเข้าสู่กระบวนการตรวจร่างกายกับประเมินความพร้อม ก่อนเข้าสู่การฝึกตามหลักสูตรรับราชการทหารเป็นเวลา 24 เดือน

ประเด็นนี้ได้รับความสนใจมากกว่าพิธีวันชาติทั่วไป เพราะเป็นครั้งแรกที่กฎหมายเกณฑ์ทหารถูกนำมาทำงานจริงในระดับประเทศ รัฐบาลกำหนดเป้าหมายรับคนเข้าระบบรวม 10,000 คนในปี 2026 ขณะที่กระทรวงกลาโหมระบุว่ามีผู้สมัครอาสามากกว่าจำนวนที่จะรับ ทำให้ระยะแรกยังเดินหน้าได้จากกลุ่มผู้สมัครโดยไม่ต้องพึ่งการจับสลากทั้งหมด

## จากกฎหมายสู่การฝึกจริง

คำกล่าวอย่างเป็นทางการของนายกรัฐมนตรีฮุน มาเนต เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม ระบุชัดว่าการฝึกรุ่นแรกจะเริ่มวันที่ 9 พฤศจิกายน ตรงกับทั้งวันเอกราชและวันก่อตั้งกองทัพกัมพูชา รัฐบาลมองการเกณฑ์ทหารเป็นส่วนหนึ่งของการปรับโครงสร้างกองทัพ ตั้งแต่กำลังพล การฝึก ไปจนถึงเทคโนโลยีและอุปกรณ์ โดยจะเปิดรับในแต่ละปีตามความต้องการจริงของกองทัพ

กฎหมายฉบับที่มีผลในปีนี้กำหนดให้ชายสัญชาติกัมพูชาอายุ 18–25 ปีรับราชการทหาร 2 ปี ส่วนผู้หญิงสมัครใจเข้ารับราชการได้ ผู้ที่ได้รับหมายเรียกต้องรายงานตัวตามกรอบเวลา เว้นแต่เข้าเงื่อนไขผ่อนผันหรือยกเว้นตามกฎหมาย การหลีกเลี่ยงในยามปกติอาจมีโทษจำคุกและปรับ จึงทำให้การเริ่มฝึกรุ่นนี้เป็นจุดเปลี่ยนจากนโยบายบนกระดาษสู่ภาระหน้าที่ที่มีผลต่อชีวิตจริงของคนหนุ่มสาว ครอบครัว สถานศึกษา และนายจ้าง

ก่อนวันเริ่มฝึก ผู้ได้รับคัดเลือกรอบแรกได้รับแจ้งให้ไปรายงานตัวตั้งแต่วันที่ 4 พฤศจิกายนตามศูนย์ที่กำหนด เพื่อเข้าตรวจสุขภาพและสมรรถภาพ ผู้ไม่ผ่านเกณฑ์จะถูกแทนที่ด้วยผู้สมัครสำรอง กระบวนการนี้จึงยังไม่เท่ากับว่าทั้ง 5,000 คนได้เข้าเป็นทหารครบทุกคนในทันที

## ทำไมกำลังเป็นกระแส

การเริ่มระบบเกิดขึ้นท่ามกลางความพยายามยกระดับความพร้อมด้านความมั่นคงของกัมพูชา และตามหลังความตึงเครียดชายแดนกับไทยในปีที่ผ่านมา รัฐบาลอธิบายว่าการฝึกไม่ได้จำกัดอยู่ที่ระเบียบวินัยหรือการใช้อาวุธ แต่จะเพิ่มทักษะที่ใช้ได้ทั้งในและนอกกองทัพ เช่น การอ่านแผนที่ การวิเคราะห์ภาพภูมิศาสตร์ การใช้อากาศยานไร้คนขับ ปัญญาประดิษฐ์ และการตอบสนองเหตุฉุกเฉิน

อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่สังคมต้องติดตามคือความโปร่งใสและความเท่าเทียมของการคัดเลือก โดยเฉพาะเมื่อการรับสมัครในอนาคตอาจต้องใช้ทั้งอาสาสมัครและการจับสลาก กฎการผ่อนผันสำหรับนักเรียน คนทำงานต่างแดน หรือผู้มีภาระเฉพาะต้องถูกบังคับใช้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้ระบบกลายเป็นภาระที่ตกกับบางครอบครัวมากกว่ากลุ่มอื่น

## สิ่งที่ต้องจับตาต่อ

ตัวเลขสำคัญต่อจากนี้คือจำนวนผู้ผ่านการตรวจจริงจากกลุ่มแรก 5,000 คน ตารางรับกลุ่มที่สอง และความสามารถของศูนย์ฝึกในการรองรับเป้าหมายรวม 10,000 คน นอกจากนี้ยังต้องดูรายละเอียดค่าตอบแทน สวัสดิการ การรักษาสถานะนักเรียนหรือลูกจ้าง และเส้นทางกลับสู่การศึกษาและตลาดแรงงานหลังครบสองปี

อีกประเด็นคือเนื้อหาหลักสูตรว่าทักษะเทคโนโลยีที่รัฐบาลประกาศจะถูกนำมาใช้จริงมากน้อยเพียงใด หากทำได้ตามแผน รุ่นแรกนี้อาจกลายเป็นต้นแบบของการสร้างกำลังสำรองยุคใหม่ แต่หากขาดความโปร่งใส งบประมาณ หรือระบบรองรับหลังปลดประจำการ ก็อาจกลายเป็นแรงกดดันทางสังคมในระยะยาว

แหล่งข้อมูลโดยตรง: [คำกล่าวของนายกรัฐมนตรีกัมพูชา](https://pressocm.gov.kh/en/archives/127632), [กระทรวงข้อมูลกัมพูชา/AKP](https://www.information.gov.kh/articles/205211), [รายงานการคัดเลือก 5,000 คน](https://en.kampucheathmey.com/national/1150644/) และ [ภาพรวมกฎหมายจาก AP](https://apnews.com/article/e2ca64dfe4dbafee22e44033a6ea1bfa)