สถานเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำสหราชอาณาจักรรับมอบวัตถุวัฒนธรรมขอม 18 ชิ้นและชิ้นส่วนจากหน่วยศิลปะและโบราณวัตถุของตำรวจนครบาลลอนดอนแล้ว นับเป็นก้าวล่าสุดของการนำมรดกกัมพูชากลับประเทศ หลังของทั้งหมดถูกตรวจพบและยึดไว้ในเดือนพฤศจิกายน 2025 ก่อนที่กระทรวงวัฒนธรรมและวิจิตรศิลป์กัมพูชาจะยื่นคำร้องขอคืนอย่างเป็นทางการในเดือนกันยายน 2026
พิธีรับมอบจัดขึ้นที่สถานทูตกัมพูชาในกรุงลอนดอนเมื่อ 30 ตุลาคม โดยสถานทูตเผยแพร่รายละเอียดเมื่อ 31 ตุลาคม และข่าวกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้งหลังประกาศของรัฐบาลถูกนำขึ้นเผยแพร่ในช่วง 8–9 พฤศจิกายน ขั้นตอนนี้หมายถึงสถานทูตได้รับมอบวัตถุแล้ว ส่วนการขนส่งกลับกัมพูชากำลังอยู่ระหว่างการเตรียมการ จึงยังไม่ควรตีความว่าของทั้งหมดเดินทางถึงพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในพนมเปญแล้ว
วัตถุ 18 รายการมีอายุราวคริสต์ศตวรรษที่ 10–13 ครอบคลุมทั้งประติมากรรมหินทราย วัตถุพิธีกรรมสำริด และชิ้นส่วนเครื่องประดับ รายการเด่นตามข้อมูลที่เผยแพร่ ได้แก่ เศียรประติมากรรมแบบบาปวนช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 11 เศียรแบบบายนช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12 ระฆังสำริดประกอบด้ามวัชระ รูปโยคินี แผ่นตกแต่ง และตะเกียงสำริดสำหรับพิธีกรรม
เบื้องหลังการกู้คืนเกี่ยวข้องกับหน่วย Art and Antiques Unit ของตำรวจนครบาลลอนดอนและ Heritage Crime Task Force ที่องค์การเพื่อความมั่นคงและความร่วมมือในยุโรป หรือ OSCE เป็นผู้นำ ความร่วมมือข้ามพรมแดนเช่นนี้มีความสำคัญ เพราะตลาดโบราณวัตถุมักผ่านหลายประเทศและหลายผู้ถือครอง การตรวจสอบแหล่งที่มา เอกสารการนำออก และประวัติการซื้อขายจึงต้องอาศัยทั้งงานตำรวจ นักกฎหมาย และผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะ
สำหรับกัมพูชา การคืนโบราณวัตถุไม่ได้มีเพียงมูลค่าทางศิลปะหรือโบราณคดี ทางการกัมพูชาอธิบายว่าประติมากรรมที่ผ่านพิธีศักดิ์สิทธิ์เชื่อมโยงกับชุมชนและความทรงจำทางจิตวิญญาณ การนำกลับประเทศจึงถูกเรียกว่าเป็นการ “คืนดวงวิญญาณบรรพบุรุษ” แม้ในทางวิชาการยังต้องตรวจสอบประวัติของแต่ละชิ้นอย่างละเอียด
ขั้นตอนต่อไปจะอยู่ที่ผู้เชี่ยวชาญของกระทรวงวัฒนธรรมและวิจิตรศิลป์ร่วมกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกัมพูชา พวกเขาจะศึกษาที่มาและบริบทเดิมของวัตถุ โดยเปรียบเทียบงานภาคสนาม ทะเบียนแหล่งโบราณคดี บันทึกสถานที่ และคำให้การของพยาน กระบวนการนี้จะช่วยตอบว่าแต่ละชิ้นเคยอยู่ที่ใด และสนับสนุนการติดตามมรดกที่ยังอยู่นอกประเทศ
สิ่งที่ต้องจับตาต่อคือกำหนดวันเดินทางถึงกัมพูชา ผลการประเมินสภาพ การยืนยันประวัติแหล่งที่มา และแผนจัดแสดงต่อสาธารณะ หากผู้เชี่ยวชาญเชื่อมโยงวัตถุกับแหล่งโบราณคดีเดิมได้ ก็อาจเติมช่องว่างสำคัญในประวัติศาสตร์ศิลปะขอมและสร้างหลักฐานให้กระบวนการขอคืนชิ้นอื่นในอนาคต
แหล่งข้อมูลโดยตรง: - [สถานเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำสหราชอาณาจักร](https://www.cambodiaembassyuk.org/royal-embassy-of-cambodia-in-london-was-honoured-to-formally-receive-18-khmer-cultural-objects-from-the-metropolitan-police-services-art-and-antiques-unit-marking-an-important-milestone-in-t/) - [กระทรวงวัฒนธรรมและวิจิตรศิลป์กัมพูชา](https://mcfa.gov.kh/) - [Open Development Cambodia: ดัชนีประกาศรัฐบาล](https://opendevelopmentcambodia.net/public_announcement_source/government/) - [Kampuchea Thmey Daily](https://en.kampucheathmey.com/national/1150807/)
