ธนาคารกลาง 4 ประเทศอาเซียน ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย และฟิลิปปินส์ ลงนามบันทึกความเข้าใจฉบับใหม่เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 เพื่อร่วมกันผลักดันการใช้เงินสกุลท้องถิ่นในการชำระธุรกรรมระหว่างประเทศ ครอบคลุมการค้า การลงทุน และธุรกรรมอื่นที่เข้าเกณฑ์

ประกาศร่วมของ [ธนาคารแห่งประเทศไทย](https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/news-20261113.html) ระบุว่า ผู้ลงนามประกอบด้วย เดสทรี ดามายันตี ผู้ว่าการธนาคารกลางอินโดนีเซีย, อับดุล ราชีด กัฟฟูร์ ผู้ว่าการธนาคารกลางมาเลเซีย, วิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย และอีไล เอ็ม. เรโมโลนา จูเนียร์ ผู้ว่าการธนาคารกลางฟิลิปปินส์

กรอบนี้มีชื่อว่า Local Currency Transaction Framework หรือ LCTF จุดประสงค์คือเปิดทางให้ผู้ประกอบการและผู้เล่นในตลาดการเงินมีทางเลือกใช้สกุลเงินของประเทศคู่ค้าแทนการแปลงผ่านเงินสกุลที่สามหลายทอด ซึ่งธนาคารกลางทั้งสี่คาดว่าจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการชำระเงิน ลดต้นทุนจากการแลกเปลี่ยนหลายครั้ง และเพิ่มความยืดหยุ่นในการจัดการความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

### เปลี่ยนจากข้อตกลงคู่สู่กรอบร่วมสี่ประเทศ

บันทึกฉบับใหม่จะเข้ามาแทนที่บันทึกความเข้าใจแบบทวิภาคีที่อินโดนีเซีย มาเลเซีย และไทยเคยจัดทำไว้เมื่อเดือนสิงหาคม 2566 การมีฟิลิปปินส์ร่วมลงนามครั้งนี้ทำให้ความร่วมมือขยับเป็นกรอบพหุภาคีของธนาคารกลางสี่แห่ง ไม่ใช่เพียงข้อตกลงแยกเป็นรายคู่เหมือนเดิม

[ธนาคารกลางมาเลเซีย](https://www.bnm.gov.my/-/mou_lctf26) เผยแพร่รายละเอียดตรงกับ ธปท. ว่า กรอบใหม่ใช้กับการชำระธุรกรรมทวิภาคีระหว่างประเทศที่เข้าร่วม และธนาคารกลางทั้งสี่จะทำงานร่วมกันต่อเพื่อพัฒนาและนำ LCTF ไปใช้ โดยตั้งเป้าขยายธุรกรรมเงินสกุลท้องถิ่นอย่างค่อยเป็นค่อยไป พร้อมเสริมความร่วมมือและความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจของภูมิภาค

พัฒนาการนี้ต่อยอดจากแนวคิดที่เดินมาหลายปี เมื่อปี 2562 ธนาคารกลางทั้งสี่เคยลงนามหนังสือแสดงเจตจำนงเพื่อสำรวจการชำระเงินท้องถิ่นเป็นรายคู่ ต่อมาในปี 2568 อินโดนีเซีย มาเลเซีย และไทยปรับแนวทางปฏิบัติให้สอดคล้องกันและขยายขอบเขตไปยังธุรกรรมข้ามพรมแดนมากขึ้น บันทึกฉบับวันที่ 13 พฤศจิกายนจึงเป็นอีกขั้นของการรวมโครงสร้างความร่วมมือให้กว้างกว่าเดิม

### ภาคธุรกิจไทยอาจได้อะไร

ในทางปฏิบัติ ผู้ส่งออก ผู้นำเข้า นักลงทุน และผู้ประกอบการที่มีรายรับรายจ่ายระหว่างประเทศอาจมีทางเลือกชำระด้วยเงินบาท รูเปียห์ ริงกิต หรือเปโซ ตามคู่ธุรกรรมและเงื่อนไขที่กำหนด การลดจำนวนครั้งที่ต้องแปลงสกุลเงินอาจช่วยลดค่าธรรมเนียมและส่วนต่างอัตราแลกเปลี่ยน รวมทั้งทำให้ธุรกิจจับคู่รายรับกับรายจ่ายในสกุลเดียวกันได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม การลงนามไม่ได้หมายความว่าทุกบริษัทหรือประชาชนจะใช้เงินทั้งสี่สกุลได้ทุกช่องทางทันที หน้าอธิบาย LCTF ของ [Bank Negara Malaysia](https://www.bnm.gov.my/fep/flexibilities/lctf) ระบุว่าการทำธุรกรรมต้องดำเนินผ่านธนาคารที่ได้รับแต่งตั้ง หรือ Appointed Cross Currency Dealers รายละเอียดจึงขึ้นกับแนวทางปฏิบัติ ธนาคารที่เข้าร่วม ประเภทธุรกรรม และกฎของแต่ละประเทศ

ประเด็นนี้ต่างจากการใช้บัตรหรือสแกน QR ข้ามประเทศในชีวิตประจำวัน แม้ทั้งสองเรื่องอาจช่วยให้การจ่ายเงินในภูมิภาคสะดวกขึ้น แต่ประกาศล่าสุดเน้นกรอบสกุลเงินสำหรับธุรกรรมระหว่างประเทศ และยังไม่ได้ประกาศอัตราค่าบริการ รายชื่อธนาคารสำหรับโครงสร้างสี่ประเทศ หรือวันเริ่มใช้บริการใหม่สำหรับลูกค้าทั่วไป

### ทำไมกำลังเป็นข่าว และต้องจับตาอะไร

เรื่องนี้ได้รับความสนใจเพราะประกาศเกิดขึ้นในวันที่ 13 พฤศจิกายนและเพิ่มฟิลิปปินส์เข้าสู่โครงสร้างร่วมกับสามประเทศที่มีกรอบเดิมอยู่แล้ว จังหวะดังกล่าวสอดคล้องกับความพยายามของอาเซียนในการลดความซับซ้อนของการชำระเงินข้ามพรมแดนและเสริมภูมิคุ้มกันต่อความผันผวนของตลาดเงินโลก

สิ่งที่ต้องติดตามต่อคือ แนวทางปฏิบัติฉบับละเอียดจะออกเมื่อใด ธนาคารพาณิชย์ใดจะได้รับแต่งตั้ง ธุรกรรมประเภทใดได้รับสิทธิ และต้นทุนจริงจะลดลงมากน้อยเพียงใดสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก นอกจากนี้ควรดูปริมาณการใช้เงินจริงหลังเริ่มดำเนินการ เพราะความสำเร็จของกรอบไม่ได้วัดจากจำนวนประเทศที่ลงนามเท่านั้น แต่ต้องวัดจากความสะดวก ราคา และการยอมรับของผู้ประกอบการด้วย