กระทรวงแรงงานและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เดินหน้าโครงการพัฒนาทักษะชาวนาและแรงงานภาคเกษตรไม่น้อยกว่า 100,000 คน โดยใช้หลักสูตรการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนตามมาตรฐาน SRP ควบคู่กับหลักสูตรซ่อมบำรุงเครื่องจักรกลการเกษตรสำหรับการผลิตข้าวคาร์บอนต่ำ เป้าหมายคือให้เกษตรกรนำความรู้ไปลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และรับมือทั้งเทคโนโลยี สภาพอากาศ และการแข่งขันที่เปลี่ยนเร็ว
ความร่วมมือเกิดจากบันทึกความเข้าใจระหว่างกรมพัฒนาฝีมือแรงงานกับกรมการข้าว ลงนามเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 โดยมีนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน และนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานร่วม ก่อนที่รัฐบาลและหน่วยงานประชาสัมพันธ์จะเผยแพร่รายละเอียดเพิ่มเติมในวันที่ 11 พฤศจิกายน
## ฝึก 10,000 วิทยากร ก่อนขยายถึงชาวนาอีก 90,000 คน
แผนดำเนินงานแบ่งเป็นสองระยะ ระยะแรกพัฒนา “วิทยากรต้นแบบ” 10,000 คน เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ลงพื้นที่ จากนั้นขยายการอบรมแก่เกษตรกรและแรงงานภาคเกษตรอีก 90,000 คน รวมเป้าหมายอย่างน้อย 100,000 คน
รูปแบบดังกล่าวช่วยให้ความรู้ไม่กระจุกอยู่ที่ส่วนกลาง แต่จะมีผู้สอนในพื้นที่ที่เข้าใจสภาพแปลงนา เครื่องจักร และปัญหาของชาวนาแต่ละจังหวัด อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเป้าหมายจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมีการประกาศพื้นที่อบรม ตารางเรียน และช่องทางสมัครที่เกษตรกรเข้าถึงได้จริง
## สองหลักสูตรเรียนอะไร
หลักสูตรแรกคือการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนตามมาตรฐาน Sustainable Rice Platform หรือ SRP ใช้เวลา 30 ชั่วโมง เนื้อหาครอบคลุมการวางแผนและออกแบบระบบผลิตข้าว การวิเคราะห์ดิน การจัดทำปฏิทินเพาะปลูก การคำนวณต้นทุน การบันทึกข้อมูลแปลงนา และการวางแผนผลิตให้สอดคล้องกับมาตรฐานความยั่งยืน
กระทรวงแรงงานระบุว่า แนวทาง SRP เกิดจากความร่วมมือขององค์การสหประชาชาติ สถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ และเครือข่ายพันธมิตร จุดสำคัญจึงไม่ใช่เพียงเพิ่มผลผลิต แต่รวมถึงการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม ลดวิธีการผลิตที่กระทบสิ่งแวดล้อม และทำให้ข้อมูลในแปลงตรวจสอบได้เป็นระบบ
หลักสูตรที่สองคือช่างบำรุงรักษาเครื่องจักรกลการเกษตรเพื่อการผลิตข้าวคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน ใช้เวลา 30 ชั่วโมงเช่นกัน ผู้เรียนจะฝึกตรวจสอบ บำรุงรักษา และแก้ข้อขัดข้องเบื้องต้นของเครื่องจักร เน้นประสิทธิภาพพลังงาน ลดการใช้เชื้อเพลิง ลดความสูญเสีย และยืดอายุอุปกรณ์
ทักษะซ่อมบำรุงมีผลต่อรายจ่ายโดยตรง เพราะหากเกษตรกรแก้ปัญหาพื้นฐานได้เอง ก็อาจลดค่าซ่อม ลดเวลาที่เครื่องจักรหยุดงาน และป้องกันความเสียหายจากการใช้งานต่อทั้งที่อุปกรณ์ผิดปกติ
## ใครเข้าอบรมได้
ข้อมูลจากกระทรวงแรงงานระบุว่า ผู้เข้าอบรมหลักสูตร SRP ต้องมีอายุอย่างน้อย 18 ปี เป็นผู้ปลูกข้าวหรือทำงานในภาคเกษตร และใช้สมาร์ตโฟนหรือเครื่องมือดิจิทัลพื้นฐานได้ ส่วนหลักสูตรเครื่องจักรเหมาะกับผู้ที่มีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเครื่องยนต์หรือมีประสบการณ์ใช้เครื่องจักรกลการเกษตร ทั้งสองหลักสูตรต้องเข้าร่วมได้ตลอดระยะเวลาฝึก
เงื่อนไขเรื่องเครื่องมือดิจิทัลสะท้อนว่าเกษตรอัจฉริยะไม่ได้หมายถึงซื้อเครื่องจักรราคาแพงเสมอไป แต่เริ่มได้จากการบันทึกข้อมูลต้นทุน วางแผนรอบผลิต และใช้ข้อมูลช่วยตัดสินใจ
## ทำไมเรื่องนี้กำลังเป็นกระแส
โครงการถูกพูดถึงในวันที่ 11 พฤศจิกายน เพราะรัฐบาลนำรายละเอียดมาขยายผลต่อสาธารณะ และตัวเลข 100,000 คนเป็นเป้าหมายขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับการอบรมทั่วไป กระทรวงแรงงานอ้างข้อมูลว่าประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าว 74.7 ล้านไร่ หรือร้อยละ 43.3 ของพื้นที่เกษตร และเกี่ยวข้องกับครัวเรือนกว่า 4.6 ล้านครัวเรือน จึงเป็นเรื่องที่แตะฐานเศรษฐกิจชนบทโดยตรง
ปัจจัยเร่งไม่ได้มีแค่ราคาหรือผลผลิต แต่รวมถึงต้นทุนปุ๋ยและเชื้อเพลิง ความผันผวนของอากาศ การขาดแคลนแรงงาน และข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมในตลาดโลก การฝึกที่นำไปใช้ได้จริงจึงอาจช่วยให้ชาวนาปรับตัวได้มากกว่าการสนับสนุนแบบครั้งเดียว
## ต้องจับตาอะไรต่อ
สิ่งแรกคือจังหวัดและช่วงเวลาที่จะเปิดฝึก รวมถึงวิธีคัดเลือกวิทยากรต้นแบบ สิ่งที่สองคือผลลัพธ์หลังเรียน เช่น ต้นทุนต่อไร่ลดลงเท่าไร เครื่องจักรหยุดใช้งานน้อยลงหรือไม่ และมีแปลงที่ผ่านเกณฑ์ SRP เพิ่มขึ้นเพียงใด
อีกประเด็นคือการเข้าถึงของเกษตรกรรายย่อย หากต้องเดินทางไกลหรือใช้อุปกรณ์ที่มีราคาเกินกำลัง โครงการอาจไม่ถึงคนที่ต้องการมากที่สุด หน่วยงานจึงควรติดตามทั้งจำนวนผู้ผ่านอบรมและการนำทักษะไปใช้จริงในฤดูผลิตถัดไป
อ่านรายละเอียดจาก [กระทรวงแรงงาน](https://www.mol.go.th/news/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%AB%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C-%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B0%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%B2-1-%E0%B9%81%E0%B8%AA%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%99-%E0%B8%A2%E0%B8%B6%E0%B8%94%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%90%E0%B8%B2%E0%B8%99-srp-%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%AB%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%95), [กระทรวงเกษตรและสหกรณ์](https://moac.go.th/news-preview-482891791327) และ [กรมการข้าว](https://www.ricethailand.go.th/page.php?pid=27003)
