คณะรัฐมนตรีรับทราบแนวทางขับเคลื่อนการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในภาครัฐเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 โดยสาระสำคัญไม่ใช่เพียงให้แต่ละหน่วยงานสร้างแชตบอตของตัวเอง แต่เป็นการวางโครงสร้างกลางให้ระบบของหลายหน่วยงานเชื่อมโยงกัน ลดการลงทุนซ้ำซ้อน และเปิดทางให้ประชาชนถามข้อมูลบริการราชการจากจุดเดียวพร้อมแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ต้นแบบที่ได้รับความสนใจคือ AI Agentic Chatbot ซึ่งใช้โมเดลภาษาไทย Pathumma LLM และแพลตฟอร์ม Pathumma Connect เชื่อมฐานความรู้จาก 5 หน่วยงานนำร่อง ได้แก่ กรมสรรพากร กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กรมการปกครอง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และกรมที่ดิน เอกสารสรุปมติคณะรัฐมนตรีระบุว่า จากการทดสอบมากกว่า 1,200 คำถาม ระบบตอบได้ถูกต้องเฉลี่ยประมาณ 85% และแสดงแหล่งอ้างอิงประกอบคำตอบ
ตัวเลข 85% เป็นผลทดสอบของต้นแบบ ไม่ได้หมายความว่าระบบพร้อมตัดสินใจแทนเจ้าหน้าที่หรือใช้แทนเอกสารทางราชการทุกกรณี จุดประสงค์หลักคือทดลองว่าประชาชนจะเข้าถึงข้อมูลข้ามหน่วยงานได้ง่ายขึ้นเพียงใด และหน่วยงานจะใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกันได้จริงหรือไม่ ก่อนกำหนดมาตรฐาน การกำกับดูแล และการขยายผลในระดับประเทศ
อีกแกนหนึ่งคือระบบฐานข้อมูล AI ภาครัฐ หรือ AI Repository บนเว็บไซต์ opdc.ai.in.th ซึ่งปัจจุบันรวบรวมตัวอย่างการใช้งาน 55 รายการ ทั้งงานบริการประชาชน การวิเคราะห์ข้อมูล และการเพิ่มประสิทธิภาพงานภายใน ฐานข้อมูลนี้ช่วยให้หน่วยงานเห็นว่าโครงการใดมีอยู่แล้ว สามารถนำองค์ความรู้หรือเครื่องมือไปปรับใช้ได้โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ และช่วยติดตามภาพรวมการใช้ AI ของภาครัฐได้เป็นระบบมากขึ้น
ผลทดลองอีกส่วนที่สะท้อนโอกาสและข้อจำกัดคือการใช้ AI ช่วยประเมินสถานะระบบราชการ 4.0 ในปีงบประมาณ 2568 เอกสารรัฐบาลระบุว่า AI ใช้เวลาประมวลผลเฉลี่ยประมาณ 23 นาทีต่อหน่วยงาน เทียบกับผู้ตรวจประเมินที่ใช้เวลาประมาณ 540 นาที แต่ผลสอดคล้องกับผู้ตรวจประเมินเฉลี่ยราว 70% ตัวเลขนี้ชี้ว่า AI สามารถลดเวลางานซ้ำและช่วยกลั่นกรองเบื้องต้นได้มาก ขณะเดียวกันยังต้องมีมนุษย์ตรวจสอบ โดยเฉพาะงานที่มีผลต่อสิทธิ หน้าที่ หรือการตัดสินใจของประชาชน
เหตุที่เรื่องนี้กลับมาเป็นกระแสในช่วงนี้คือคณะรัฐมนตรีเพิ่งรับทราบกรอบขับเคลื่อนอย่างเป็นทางการ หลังสำนักงาน ก.พ.ร. เนคเทค และสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัลเดินหน้าทดลองและหารือร่วมกันมาหลายเดือน ก่อนหน้านี้ ก.พ.ร. เห็นชอบในหลักการพัฒนา AI Repository และแชตบอตกลางเมื่อเดือนสิงหาคม ขณะที่สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเตรียมสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานผ่านคลาวด์กลางภาครัฐ เพื่อรองรับการพัฒนาและขยายผล
สำหรับประชาชน ภาพที่คาดหวังคือการถามเรื่องที่เกี่ยวพันหลายหน่วยงานจากช่องทางเดียว เช่น ขั้นตอนภาษี เอกสารทะเบียน สิทธิทางกฎหมาย ข้อมูลผลิตภัณฑ์สุขภาพ หรือบริการที่ดิน โดยไม่ต้องค้นเว็บไซต์หลายแห่ง แต่คำว่า “Agentic” หมายถึงระบบที่สามารถวางแผนและทำงานหลายขั้นตอนตามขอบเขตที่กำหนด จึงทำให้ประเด็นความปลอดภัย การควบคุมสิทธิ์เข้าถึงข้อมูล และการบันทึกว่า AI ใช้ข้อมูลใดตอบคำถาม มีความสำคัญมากกว่าระบบถามตอบทั่วไป
สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้มีอย่างน้อยสี่เรื่อง ได้แก่ หนึ่ง เกณฑ์วัดความถูกต้องที่ละเอียดกว่าค่าเฉลี่ย 85% สอง วิธีจัดการเมื่อข้อมูลจากหลายหน่วยงานขัดกันหรือเปลี่ยนแปลงไม่พร้อมกัน สาม การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและการจำกัดสิทธิ์ของ AI และสี่ กลไกให้เจ้าหน้าที่เข้ามาตรวจสอบหรือแก้ไขคำตอบก่อนเกิดผลกระทบจริง DGA ระบุว่าการใช้ Agentic AI ในภาครัฐต้องมีมาตรการกำกับ เช่น การกำหนดขอบเขตการทำงาน การควบคุมสิทธิ์ การตรวจสอบระบบ ความโปร่งใส และการคุ้มครองข้อมูลตามกฎหมาย PDPA
ดังนั้น มติครั้งนี้ควรมองเป็นการรับทราบกรอบและผลทดสอบ ไม่ใช่การประกาศว่าทุกบริการราชการย้ายไปอยู่ในแชตบอตแล้ว ความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับคุณภาพฐานข้อมูล ความทันสมัยของเนื้อหา การเชื่อมระบบเดิม และความสามารถในการให้ประชาชนตรวจสอบแหล่งที่มาได้ หากทำได้ตามเป้าหมาย ระบบกลางจะช่วยลดทั้งภาระของประชาชนและต้นทุนการพัฒนาแบบแยกส่วน แต่หากกำกับไม่รัดกุม ความผิดพลาดเพียงจุดเดียวก็อาจแพร่ข้ามหลายบริการได้รวดเร็วเช่นกัน
แหล่งข้อมูลโดยตรง: [สรุปมติคณะรัฐมนตรี 10 พฤศจิกายน 2569](https://www.thaigov.go.th/uploads/document/74/2026/11/pdf/20261110173458_4547.pdf), [ระบบฐานข้อมูล AI ภาครัฐ](https://opdc.ai.in.th/), [สำนักงาน ก.พ.ร.](https://www.opdc.go.th/50700/), [เนคเทค สวทช.](https://www.nectec.or.th/news/news-pr-news/ai-agentic-chatbot.html) และ [สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล](https://www.dga.or.th/document-sharing/dga-news/141997/)
