คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 เห็นชอบร่างบันทึกความเข้าใจด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ระหว่างกระทรวงอุตสาหกรรมของไทยกับกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศของจีน หรือ MIIT โดยตั้งเป้ายกระดับความร่วมมือทั้งรถยนต์ไฟฟ้า รถอัจฉริยะ แบตเตอรี่ ชิ้นส่วน การค้า การลงทุน และมาตรฐานอุตสาหกรรมในกรอบระยะเวลา 5 ปี
ข่าวนี้ได้รับความสนใจเพราะอุตสาหกรรมรถยนต์ไทยกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ จากฐานการผลิตรถเครื่องยนต์สันดาปไปสู่ยานยนต์ไฟฟ้าและระบบดิจิทัล ขณะที่ผู้ผลิตและห่วงโซ่อุปทานจากจีนมีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในตลาดไทย การมีกรอบระดับรัฐบาลจึงอาจส่งผลตั้งแต่การลงทุนโรงงาน ไปจนถึงโอกาสของผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย มาตรฐานการทดสอบ และการพัฒนาทักษะแรงงาน
สาระของ MOU แบ่งเป็น 5 ด้าน ด้านแรกคือการลงทุน ครอบคลุมการผลิตยานยนต์และชิ้นส่วน รถยนต์ไฟฟ้า การผลิตแบตเตอรี่ และการรีไซเคิลแบตเตอรี่ พร้อมแนวทางอำนวยความสะดวกแก่โครงการจากทั้งสองประเทศ ด้านที่สองคือการค้า โดยจะแลกเปลี่ยนข้อมูลตลาด นโยบายการค้า และความต้องการด้านการผลิต ภายใต้หลักการค้าที่เป็นธรรม เท่าเทียม และเปิดกว้าง
ด้านที่สามคือมาตรฐานและกฎระเบียบ ซึ่งมีความสำคัญต่อผู้ซื้อและโรงงานโดยตรง ทั้งสองฝ่ายวางกรอบให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูล การอบรม และกิจกรรมร่วมกัน รวมถึงการประสานมาตรฐานและการยอมรับผลการทดสอบร่วมกัน หากทำได้จริง ผู้ผลิตอาจลดการทดสอบซ้ำบางส่วนและนำสินค้าเข้าสู่ตลาดได้สะดวกขึ้น แต่รายละเอียดว่าจะครอบคลุมมาตรฐานใดและเริ่มเมื่อไรยังต้องรอแผนปฏิบัติงาน
อีกสองด้านคือการบริหารจัดการอุตสาหกรรมและมาตรการเชิงนโยบาย ทั้งไทยและจีนจะแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการวางยุทธศาสตร์ การกำกับดูแล การวิเคราะห์ปัญหา และนโยบายสนับสนุนอุตสาหกรรม เพื่อให้ทันกับเทคโนโลยีรถยนต์ไฟฟ้า ซอฟต์แวร์ในรถ ระบบช่วยขับ และแบตเตอรี่รุ่นใหม่
กลไกสำคัญคือการตั้งคณะทำงานความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมยานยนต์จีน–ไทย ซึ่งจะจัดทำแผนงานประจำปี ติดตามความก้าวหน้า และเชื่อมความร่วมมือระหว่างภาคอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัย และสถาบันวิจัย หน่วยประสานงานหลักของไทยคือสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม ส่วนฝ่ายจีนคือกรมอุตสาหกรรมเครื่องจักรและอุปกรณ์ 1 ภายใต้ MIIT
กรอบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นทันทีโดยไม่มีการเตรียมการ สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรมระบุว่า ไทยและจีนหารือแนวทางจัดทำ MOU มาตั้งแต่ปลายเดือนมิถุนายน 2569 โดยพูดถึงทั้งคณะทำงานหลักและคณะทำงานย่อย ก่อนที่ร่างจะเข้าสู่การเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีในเดือนพฤศจิกายน
รัฐบาลระบุว่ามีแผนลงนามภายในเดือนพฤศจิกายน 2569 ระหว่างการเยือนไทยของนายกรัฐมนตรีจีน อย่างไรก็ตาม MOU ฉบับนี้ไม่ใช่สนธิสัญญาที่สร้างพันธกรณีทางกฎหมายระหว่างประเทศ และไม่ผูกพันงบประมาณแผ่นดินโดยอัตโนมัติ กิจกรรมและงบประมาณแต่ละรายการจะต้องพิจารณาร่วมกันเป็นกรณีไป
สิ่งที่ต้องจับตาหลังการลงนามจึงไม่ใช่เพียงจำนวนเงินลงทุน แต่รวมถึงแผนงานประจำปี รายละเอียดมาตรฐานที่จะยอมรับร่วมกัน สัดส่วนการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ การถ่ายทอดเทคโนโลยี การรีไซเคิลแบตเตอรี่ และโอกาสที่ผู้ประกอบการไทยจะเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่มูลค่าที่สูงขึ้น หากคณะทำงานมีเป้าหมายและตัวชี้วัดชัดเจน กรอบ 5 ปีนี้อาจช่วยให้ไทยรักษาฐานการผลิตรถยนต์ในยุค EV ได้ แต่ผลจริงยังขึ้นอยู่กับการปฏิบัติหลังลงนาม
แหล่งข้อมูล: - [รัฐบาลไทย: ครม.เห็นชอบความร่วมมืออุตสาหกรรมยานยนต์ไทย–จีน](https://www.thaigov.go.th/th/news/171064) - [สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม: การหารือจัดทำ MOU ยานยนต์สมัยใหม่ไทย–จีน](https://www.oie.go.th/view/1/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%94/7404/TH-TH)
