คณะรัฐมนตรีเห็นชอบการจัดทำพิธีสารด้านสุขอนามัยพืชสำหรับส่งออกผลสละสดจากไทยไปจีน เปิดทางให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เตรียมลงนามร่วมกับสำนักงานศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน หรือ GACC ระหว่างการเยือนไทยของนายกรัฐมนตรีจีนช่วงวันที่ 13–15 พฤศจิกายน 2569 หากลงนามตามแผน สละจะเป็นผลไม้สดไทยชนิดใหม่ที่เข้าสู่ตลาดจีนภายใต้เงื่อนไขที่สองฝ่ายรับรองร่วมกัน

เรื่องนี้น่าจับตาเพราะสละต่างจากทุเรียนซึ่งมีตลาดส่งออกจีนขนาดใหญ่อยู่แล้ว สละไทยผลิตได้เฉลี่ยราว 32,000 ตันต่อปี เก็บเกี่ยวได้ตลอดปี และมีผลผลิตมากในช่วงเดือนพฤษภาคม–มิถุนายนกับสิงหาคม–กันยายน พันธุ์ที่ปลูกแพร่หลาย ได้แก่ สุมาลี เนินวง หม้อ และอินโด รัฐบาลประเมินว่าการเปิดตลาดจีนอาจสร้างมูลค่าส่งออกอย่างน้อย 76 ล้านบาทต่อปี พร้อมเพิ่มช่องทางระบายผลผลิตและลดความเสี่ยงด้านราคาในประเทศ

อย่างไรก็ตาม มติ ครม. ยังไม่เท่ากับว่าสามารถส่งสละทุกสวนไปจีนได้ทันที ขั้นต่อไปคือการลงนามพิธีสารและประกาศแนวปฏิบัติที่ใช้จริง เกษตรกร โรงคัดบรรจุ และผู้ส่งออกต้องผ่านเงื่อนไขด้านสุขอนามัยพืช การรับรอง และการตรวจสอบย้อนกลับตามที่กำหนด จึงควรรอรายละเอียดจากกรมวิชาการเกษตรและ GACC ก่อนทำสัญญาหรือรับรองวันส่งมอบกับคู่ค้า

แกนหลักของพิธีสารคือการควบคุมตั้งแต่สวนถึงปลายทาง สวนต้องปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี หรือ GAP และใช้การจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน หรือ IPM เพื่อลดความเสี่ยงจากศัตรูพืชกักกัน ผลผลิตต้องผ่านการคัดแยกและบรรจุในโรงคัดบรรจุที่ปฏิบัติตามข้อกำหนด พร้อมเก็บข้อมูลแหล่งผลิตและกระบวนการเพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้เมื่อพบปัญหา

ก่อนส่งออก สละต้องผ่านการตรวจและได้รับใบรับรองสุขอนามัยพืช หรือ Phytosanitary Certificate กรณีสละสดยังต้องมีข้อความรับรองเพิ่มเติมในเอกสารว่าสินค้าปฏิบัติตามพิธีสารและปราศจากศัตรูพืชกักกันที่จีนให้ความสำคัญ รายละเอียดรายชื่อศัตรูพืชและข้อความรับรองฉบับสมบูรณ์ยังต้องดูจากตัวบทพิธีสารและประกาศปฏิบัติ ไม่ควรคาดเดาจากข่าวสรุปเพียงอย่างเดียว

เส้นทางเปิดตลาดใช้เวลามากกว่าหนึ่งปี เจ้าหน้าที่ GACC เคยเข้าตรวจประเมินสวน โรงคัดบรรจุ และด่านตรวจพืชของไทยระหว่างวันที่ 5–9 สิงหาคม 2568 เพื่อตรวจระบบควบคุมคุณภาพและห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ศัตรูพืช ต่อมาในปี 2569 จีนส่งร่างพิธีสารให้ไทยตรวจสอบรายละเอียดทางเทคนิค ก่อนที่เรื่องจะเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีในวันที่ 10 พฤศจิกายน

เหตุที่ข่าวนี้กำลังเป็นกระแสไม่ใช่แค่เรื่องผลไม้ชนิดใหม่ แต่เกิดพร้อมการเยือนของผู้นำจีนและการยกระดับความร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหาร ไทยยังเห็นชอบเข้าร่วม BRI Food Safety Cooperation Mechanism ซึ่ง GACC จัดตั้งขึ้นเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล กำกับความปลอดภัยอาหาร และอำนวยความสะดวกการค้าระหว่างสมาชิก การลงนามสละจึงอยู่ในภาพใหญ่ของการเชื่อมมาตรฐานเกษตรและอาหารไทย–จีน

ตลาดจีนมีความสำคัญต่อภาคเกษตรไทยอย่างมาก ข้อมูลจากเวทีความร่วมมือด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืชไทย–จีนระบุว่า ปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าเกษตรไปจีนมากกว่า 490,000 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนกว่า 25% ของการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารทั้งหมด การเปิดตลาดสละจึงอาจมีมูลค่าเริ่มต้นไม่สูงเท่าทุเรียน แต่เป็นโอกาสกระจายชนิดสินค้าและสร้างช่องทางใหม่ให้เกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ปลูกสำคัญ

สิ่งที่ต้องจับตาหลังการลงนามมีอย่างน้อยสี่เรื่อง ได้แก่ วันมีผลของพิธีสาร รายชื่อสวนและโรงคัดบรรจุที่ได้รับอนุมัติ รายละเอียดศัตรูพืชกักกันและการจัดการหลังเก็บเกี่ยว รวมถึงต้นทุนการตรวจรับรองและขนส่ง หากข้อกำหนดชัดเจนและผู้ประกอบการเตรียมระบบย้อนกลับได้เร็ว สละไทยมีโอกาสเข้าตลาดได้ทันรอบผลผลิตถัดไป แต่หากขั้นตอนขึ้นทะเบียนหรือห่วงโซ่ความเย็นไม่พร้อม มูลค่าจริงอาจต่ำกว่าที่คาดการณ์

สำหรับเกษตรกรในช่วงนี้ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือทบทวนมาตรฐาน GAP บันทึกการใช้ปัจจัยการผลิตและการจัดการศัตรูพืชให้ครบถ้วน ติดต่อกรมวิชาการเกษตรเพื่อรับข้อมูลทางการ และหลีกเลี่ยงการเชื่อคำโฆษณาว่าสวนใด “ส่งออกจีนได้แล้ว” ก่อนมีรายชื่อและข้อกำหนดประกาศชัดเจน โอกาสทางการค้าจะเกิดขึ้นจริงก็ต่อเมื่อคุณภาพ เอกสาร และระบบตรวจสอบย้อนกลับเดินไปพร้อมกัน

แหล่งข้อมูลโดยตรง: [รัฐบาลไทย — มติพิธีสารทุเรียนและสละสด](https://www.thaigov.go.th/th/news/171063), [สรุปมติคณะรัฐมนตรี 10 พฤศจิกายน 2569](https://www.thaigov.go.th/uploads/document/74/2026/11/pdf/20261110173458_4547.pdf), [กรมวิชาการเกษตร — การตรวจประเมินสวนและโรงคัดบรรจุ](https://www.doa.go.th/th/news_release/97077/), [กรมวิชาการเกษตร — ความคืบหน้ามาตรการ SPS/TBT](https://www.doa.go.th/psco/?p=16319) และ [รัฐบาลไทย — เวที JTC-SPS ไทย–จีน](https://www.thaigov.go.th/th/news/162954)