คืนปลายฤดูใบไม้ร่วงของจีนตะวันออกเฉียงเหนือมีแขกจากอดีตของระบบสุริยะมาเยือนอีกครั้ง เมื่อฝนดาวตกโอไรออนิดส์ (Orionids) ปรากฏเป็นริ้วแสงเหนือหลายพื้นที่ในมณฑลเฮย์หลงเจียงระหว่างวันที่ 21–22 ตุลาคม 2569 ภาพจากเมืองและอำเภอต่าง ๆ รวมถึงจ้าวตง มู่ตานเจียง ฉีฉีฮาร์ อีชุน ต้าชิ่ง ถงเจียง เจียอิน และฟู่จิ่น ถูกเผยแพร่ต่อเนื่อง ทำให้ปรากฏการณ์ประจำปีครั้งนี้กลับมาเป็นที่สนใจในจีน
สิ่งที่เห็นไม่ใช่ “ดาวตกลงมา” แต่เป็นเศษฝุ่นและชิ้นส่วนขนาดเล็กจากดาวหาง 1P/Halley หรือดาวหางฮัลเลย์ เมื่อโลกเคลื่อนผ่านแนวเศษวัตถุที่ดาวหางทิ้งไว้ อนุภาคเหล่านั้นพุ่งเข้าสู่บรรยากาศโลกด้วยความเร็วสูง เกิดความร้อนและเรืองแสงเป็นเส้นสั้น ๆ บนท้องฟ้า ชื่อโอไรออนิดส์มาจากจุดกระจายที่เมื่อมองย้อนแนวเส้นดาวตกแล้วดูคล้ายออกมาจากบริเวณกลุ่มดาวนายพราน หรือ Orion
NASA ระบุว่าฝนดาวตกชุดนี้เกิดขึ้นทุกปี โดยในปี 2569 มีช่วงทำกิจกรรมตั้งแต่วันที่ 2 ตุลาคมถึง 7 พฤศจิกายน และเข้าสู่ช่วงสูงสุดในคืนวันที่ 21 ต่อเนื่องถึงเช้ามืดวันที่ 22 ตุลาคม เวลาหลังเที่ยงคืนจนก่อนฟ้าสางจึงเป็นช่วงสังเกตที่เหมาะกว่า เพราะบริเวณจุดกระจายยกตัวสูงขึ้นเหนือขอบฟ้า อย่างไรก็ตาม แสงจันทร์ เมฆ หมอก และแสงจากเมืองล้วนลดจำนวนดาวตกที่มองเห็นได้จริง
โอไรออนิดส์ขึ้นชื่อว่าเคลื่อนที่เร็ว ดาวตกที่สว่างบางดวงอาจทิ้งทางเรืองแสงค้างอยู่ชั่วครู่ หรือปรากฏเป็นลูกไฟที่เด่นกว่าปกติ แต่ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้หมายความว่าดาวหางฮัลเลย์กำลังเข้าใกล้โลกในขณะนี้ ฝุ่นที่ทำให้เกิดดาวตกเป็นเศษที่กระจายอยู่ตามวงโคจรมานาน ส่วนตัวดาวหางฮัลเลย์โคจรรอบดวงอาทิตย์ประมาณทุก 76 ปี ผ่านเข้ามาในระบบสุริยะชั้นในครั้งล่าสุดเมื่อปี 2529 และคาดว่าจะกลับมาอีกครั้งในปี 2604
เหตุที่ภาพจากเฮย์หลงเจียงได้รับความสนใจ ไม่ได้อยู่ที่ความสวยงามของริ้วแสงเพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นการบันทึกปรากฏการณ์เดียวกันจากหลายจุดทั่วมณฑลในช่วงเวลาสูงสุด ภูมิประเทศทางเหนือที่มีพื้นที่ชนบทกว้างและบางแห่งห่างจากแสงเมืองช่วยให้ท้องฟ้ามืดพอสำหรับการถ่ายภาพแบบเปิดหน้ากล้องนาน ขณะเดียวกัน อากาศเย็นของปลายเดือนตุลาคมก็ทำให้ผู้สังเกตต้องเตรียมเสื้อกันหนาวและเลือกจุดที่ปลอดภัย
สำหรับผู้ที่ต้องการดูฝนดาวตก ไม่จำเป็นต้องใช้กล้องโทรทรรศน์ เพราะเครื่องมือที่ให้ภาพแคบอาจทำให้พลาดดาวตกที่เกิดขึ้นนอกกรอบ วิธีที่เหมาะกว่าคือเลือกพื้นที่มืด มองท้องฟ้าให้กว้าง หลีกเลี่ยงหน้าจอสว่าง และให้ดวงตาปรับกับความมืดประมาณ 20–30 นาที แม้ชื่อฝนดาวตกจะอ้างถึงกลุ่มดาวนายพราน แต่ดาวตกสามารถปรากฏได้ทั่วท้องฟ้า การมองห่างจากจุดกระจายเล็กน้อยมักช่วยให้เห็นแนวเส้นได้ยาวขึ้น
หลังผ่านคืนสูงสุดไปแล้ว กิจกรรมของโอไรออนิดส์ยังไม่หยุดทันที NASA ระบุว่าช่วงทำกิจกรรมต่อเนื่องถึงวันที่ 7 พฤศจิกายน เพียงแต่จำนวนที่เห็นมีแนวโน้มลดลง สิ่งที่ต้องติดตามจึงเป็นรายงานการสังเกตหลังจุดสูงสุด สภาพอากาศในแต่ละพื้นที่ และผลกระทบของแสงจันทร์กับมลภาวะทางแสง ซึ่งทำให้ประสบการณ์ของผู้ชมในแต่ละเมืองแตกต่างกันมาก
ปรากฏการณ์เหนือเฮย์หลงเจียงครั้งนี้จึงเป็นทั้งข่าวท้องฟ้าสดใหม่และบทเตือนใจว่าเศษวัตถุเล็กจิ๋วซึ่งดาวหางทิ้งไว้เมื่อหลายยุคก่อน ยังสร้างภาพที่คนบนโลกเห็นพร้อมกันได้ทุกปี โดยไม่ต้องเดินทางออกนอกโลก เพียงเลือกคืนที่ฟ้าเปิดและสถานที่ที่มืดพอ
แหล่งข้อมูล: - Global Times: https://www.globaltimes.cn/page/202610/1372789.shtml - NASA Science – Orionids Meteor Shower: https://science.nasa.gov/solar-system/meteors-meteorites/orionids/ - NASA/JPL – What’s Up: October 2026 Skywatching Tips: https://www.jpl.nasa.gov/videos/whats-up-october-2026-skywatching-tips-from-nasa/
