อองซาน ซูจี อดีตผู้นำรัฐบาลพลเรือนเมียนมาที่ถูกควบคุมตัว ได้พูดคุยทางโทรศัพท์กับ คิม อาริส บุตรชายซึ่งพำนักอยู่ในกรุงลอนดอนเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 5 ปี เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 เหตุการณ์นี้ได้รับการยืนยันทั้งจากบุตรชายของเธอ โฆษกประธานาธิบดีเมียนมา และรายงานของ Reuters กับ Associated Press
คิม อาริส ระบุว่าเพียงการได้ยินเสียงมารดาอีกครั้งมีความหมายอย่างมาก หลังจากหลายปีที่ผ่านมาเขาได้รับข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพและความเป็นอยู่ของเธอเพียงประปรายและผ่านบุคคลอื่น ขณะที่โฆษกประธานาธิบดีเมียนมาเปิดเผยว่า การสนทนากินเวลาประมาณ 20 นาที โดยอาริสพูดจากสถานเอกอัครราชทูตเมียนมาในลอนดอน ส่วนซูจีอยู่ในสถานที่ควบคุมตัวที่ไม่ได้เปิดเผยในกรุงเนปยีดอ
ซูจี วัย 81 ปี ถูกควบคุมตัวตั้งแต่กองทัพยึดอำนาจเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2564 หลังรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งถูกโค่นลง ปัจจุบันเธออยู่ภายใต้การควบคุมตัวในบ้านและรับโทษจำคุก 18 ปี จากหลายข้อหา ตั้งแต่การปลุกปั่น ทุจริต การเลือกตั้ง ไปจนถึงการละเมิดกฎหมายความลับของรัฐ ซึ่งเธอปฏิเสธข้อกล่าวหาเหล่านั้น ผู้สนับสนุนและองค์กรสิทธิมนุษยชนจำนวนมากมองว่าคดีมีแรงจูงใจทางการเมือง
โทรศัพท์สายนี้โดดเด่นเพราะซูจีแทบหายไปจากสายตาสาธารณะหลังการรัฐประหาร ตำแหน่งที่พักและอาการสุขภาพของเธอถูกเปิดเผยน้อยมาก ในเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ตัวแทนคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ หรือ ICRC ได้พบเธอ นับเป็นการติดต่อที่ทราบชัดกับองค์กรมนุษยธรรมระหว่างประเทศอิสระครั้งแรกนับตั้งแต่ถูกควบคุมตัว ต่อมาในสัปดาห์เดียวกับการโทร รัฐบาลเมียนมายังเผยภาพที่พบเห็นได้ยากระหว่างการส่งมอบหนังสือและจดหมายจากกษัตริย์ชาร์ลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักรให้เธอ
แม้บุตรชายยินดีที่ได้ติดต่อโดยตรง แต่อาริสย้ำว่าการสนทนาครั้งเดียวไม่อาจชดเชยเวลาหลายปีที่สูญเสียไป เขาเรียกร้องให้มีการติดต่อกับครอบครัวอย่างสม่ำเสมอ เป็นส่วนตัว และให้ซูจีเข้าถึงการตรวจรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์อิสระ พร้อมเรียกร้องให้ปล่อยตัวเธอและนักโทษการเมืองทั้งหมดอย่างไม่มีเงื่อนไข
เหตุที่ข่าวนี้กำลังเป็นกระแสไม่ได้อยู่แค่เรื่องครอบครัว แต่เกิดขึ้นในช่วงที่รัฐบาลซึ่งได้รับการสนับสนุนจากกองทัพกำลังเพิ่มการติดต่อทางการทูตกับต่างประเทศ หลังการเลือกตั้งที่จัดขึ้นต้นปีและถูกวิจารณ์ว่าไม่เสรีและไม่เป็นธรรม นักวิเคราะห์และสำนักข่าวต่างประเทศจึงจับตาว่า การเผยแพร่ภาพ การส่งมอบสิ่งของ และการอนุญาตให้โทรศัพท์ เป็นสัญญาณของการผ่อนคลายจริง หรือเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามสร้างความชอบธรรมและลดความโดดเดี่ยวทางการทูต
บริบทของเมียนมายังหนักหน่วง หลังการยึดอำนาจ การประท้วงขยายตัวเป็นการต่อต้านด้วยอาวุธและสงครามกลางเมือง Reuters รายงานว่าความขัดแย้งคร่าชีวิตประชาชนราว 100,000 คนและทำให้ผู้คนหลายล้านต้องพลัดถิ่น ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าการติดต่อกับซูจี แม้สำคัญในเชิงสัญลักษณ์ ก็ยังไม่ใช่ตัวชี้วัดว่าความขัดแย้งหรือวิกฤตสิทธิมนุษยชนกำลังคลี่คลาย
สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และนานาชาติเคยเรียกร้องให้ปล่อยตัวซูจี รวมถึงเปิดทางให้มีการติดต่อกับเธอในฐานะส่วนหนึ่งของความพยายามแก้ไขวิกฤตการเมือง แต่ฝ่ายปกครองเมียนมายังไม่ตอบรับข้อเรียกร้องหลักเหล่านี้ การอนุญาตให้โทรศัพท์จึงเป็นพัฒนาการเล็ก ๆ ที่ต้องประเมินจากสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป ไม่ควรถูกตีความทันทีว่าเป็นการเปลี่ยนนโยบาย
สิ่งที่ต้องจับตาคือ ซูจีจะได้รับอนุญาตให้ติดต่อครอบครัวอย่างต่อเนื่องหรือไม่ มีการเข้าถึงแพทย์อิสระและ ICRC เพิ่มขึ้นเพียงใด และรัฐบาลเมียนมาจะเปลี่ยนจากท่าทีเชิงสัญลักษณ์ไปสู่การปล่อยนักโทษการเมืองหรือการเจรจาที่กว้างขึ้นหรือไม่ หากไม่มีความคืบหน้าเหล่านี้ โทรศัพท์สายแรกในรอบกว่า 5 ปีอาจมีคุณค่าทางใจต่อครอบครัว แต่ยังไม่เพียงพอที่จะเปลี่ยนภาพใหญ่ของวิกฤตเมียนมา
