ธนาคารกลางจีนเริ่มใช้กลไกใหม่ในการดูแลสภาพคล่องระยะสั้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 โดยดำเนินธุรกรรมรีเวิร์สรีโปข้ามคืนมูลค่า 541,000 ล้านหยวน ที่อัตราดอกเบี้ย 1.25% นับเป็นวันแรกของระบบที่ย้าย “จุดยึด” ของนโยบายจากอัตรารีเวิร์สรีโป 7 วัน มาอยู่ที่อัตราข้ามคืนซึ่งใกล้กับการเคลื่อนไหวของตลาดเงินในแต่ละวันมากกว่า
รีเวิร์สรีโปเป็นเครื่องมือที่ธนาคารกลางใช้ปล่อยเงินระยะสั้นเข้าสู่ระบบการเงินโดยรับหลักทรัพย์เป็นประกัน เมื่อครบกำหนด สถาบันการเงินจะคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยและรับหลักทรัพย์กลับ สำหรับประชาชนทั่วไป การเปลี่ยนแปลงนี้อาจดูเป็นเรื่องเทคนิค แต่มีผลต่อวิธีที่ต้นทุนเงินระยะสั้นส่งผ่านไปยังตลาดพันธบัตร สภาพคล่องของธนาคาร และท้ายที่สุดอาจเชื่อมโยงไปถึงต้นทุนสินเชื่อในระบบเศรษฐกิจ
ภายใต้ประกาศของธนาคารกลางจีน การประมูลรีเวิร์สรีโปข้ามคืนจะจัดทุกวันทำการ ใช้อัตราดอกเบี้ยคงที่และให้ผู้เข้าร่วมเสนอปริมาณที่ต้องการ ปัจจุบันกำหนดไว้ที่ 1.25% ส่วนธุรกรรมอายุ 7 วันจะเปลี่ยนเป็นการกำหนดปริมาณคงที่ เปิดให้เสนออัตราดอกเบี้ยหลายระดับ และเน้นใช้ในช่วงที่ความต้องการเงินสดผันผวน เช่น ช่วงชำระภาษีหรือปลายเดือน เครื่องมืออื่นที่เคยอ้างอิงอัตรา 7 วันก็จะเปลี่ยนมาอิงอัตราข้ามคืน โดยคงส่วนต่างเดิม
เหตุผลที่ข่าวนี้ถูกจับตา คือการกำหนดอัตราข้ามคืนเป็นแกนนโยบายทำให้กรอบการดำเนินงานของจีนใกล้กับแนวทางของธนาคารกลางรายใหญ่หลายแห่ง ซึ่งพยายามประคองอัตราในตลาดเงินให้เคลื่อนไหวรอบอัตรานโยบายที่ชัดเจน การดำเนินการทุกวันยังช่วยให้ธนาคารกลางตอบสนองต่อความต้องการสภาพคล่องที่เปลี่ยนเร็วได้ละเอียดกว่าเดิม แทนที่จะปล่อยเงินอายุ 7 วันในกรณีที่ธนาคารต้องการเงินเพียงหนึ่งหรือสองวัน
อย่างไรก็ตาม การอัดฉีด 541,000 ล้านหยวนในวันแรกไม่ควรถูกอ่านว่าเป็นการลดดอกเบี้ยนโยบายแบบตรงไปตรงมา นักวิเคราะห์ที่ให้ความเห็นกับ Reuters ระบุว่า การเปลี่ยนกรอบครั้งนี้เป็นการปรับเชิงเทคนิคซึ่งลดระดับพื้นของกรอบดอกเบี้ยลงประมาณ 0.15 จุดเปอร์เซ็นต์ และอาจช่วยลดต้นทุนเงินของสถาบันการเงิน แต่ผลต่อหุ้นหรือสินเชื่อในทันทีอาจจำกัด นอกจากนี้ ปริมาณเงินที่เติมเข้าในวันหนึ่งต้องพิจารณาควบคู่กับธุรกรรมเดิมที่ครบกำหนด ไม่ใช่ดูตัวเลขการอัดฉีดเพียงด้านเดียว
พื้นหลังของการเปลี่ยนแปลงเริ่มชัดขึ้นตั้งแต่กลางปี 2569 ธนาคารกลางจีนทดลองเพิ่มรีเวิร์สรีโปข้ามคืนในชุดเครื่องมือตลาดเปิด โดยอธิบายว่าธุรกรรมข้ามคืนคิดเป็นสัดส่วนเกือบ 90% ของตลาดรีโป และสถาบันการเงินมีความต้องการจัดการเงินสดช่วงสั้นมาก โดยเฉพาะปลายเดือน การขยับจากการทดลองไปสู่การประมูลทุกวันจึงเป็นขั้นต่อไปของการปฏิรูปกรอบอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น
สิ่งที่ต้องติดตามต่อมีอย่างน้อยสามด้าน ด้านแรกคืออัตรา DR001 ซึ่งสะท้อนต้นทุนกู้ยืมข้ามคืนระหว่างสถาบันรับฝากเงิน ว่าจะเกาะใกล้ระดับ 1.25% ได้สม่ำเสมอเพียงใด ด้านที่สองคือผลตอบแทนพันธบัตรและต้นทุนระดมทุนของธนาคารว่าจะลดลงตามหรือไม่ และด้านที่สามคือธนาคารกลางจะส่งสัญญาณผ่อนคลายเพิ่มเติมผ่านอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้าชั้นดีหรือเครื่องมือระยะยาวหรือไม่
สำหรับเศรษฐกิจภูมิภาค การปรับกลไกของจีนมีความสำคัญเพราะจีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ของหลายประเทศในเอเชีย หากระบบการเงินจีนมีสภาพคล่องมากขึ้นและต้นทุนเงินลดลง ย่อมมีโอกาสหนุนการลงทุนและอุปสงค์ แต่หากมาตรการนี้เป็นเพียงการทำให้ตลาดเงินทำงานราบรื่น ผลต่อเศรษฐกิจจริงอาจค่อยเป็นค่อยไป ข่าวครั้งนี้จึงควรถูกมองเป็น “การเปลี่ยนเกียร์ของเครื่องมือ” มากกว่าการเร่งเครื่องกระตุ้นเศรษฐกิจเต็มรูปแบบ
